درباره داستانهای دده قورقوت
اوستاد فرزانه
(یاشماغا تابشیریلمیش ال یازما آرشیولریندن)
داستانهای دده قورقوت، که در جهان فرهنگ و ادب مردم ترک- زبان به عنوان یکی از آثار زیبا و جاودانی زبان ترکی و شاید زیباترین آنها شناخته شده است، در شمار وثائق فولکلوریک بی همتائی است که قرن ها پیش از این کسوت کتابت پوشیده و بمانند گوهر نایابی به عصر ما انتقال یافته است.




متن، دوزومو بیتمهین بیرپازلدیر
"اُحِبُ دئدیم ایت قاپدی منی". . .
شعرینین ائلَشتیرَل اوخونوشو
جعفر بزرگ امین (یارین)- تبریز2009
بو گون مدرن هرمنوتیک باخیمیندان شعر، اؤیکو، رومان، بیر قطعه موسیقی، نوماییش، فیلم، نقاشی و. . . بیر متن دیرلر. متن سونسوز بیر دونیادیر، یاشامدیر: زامانسیز، مکانسیز، چئوره سیز و سینیرسیز. یوزلر، مینلر و میلیونلار اوخوجو، دینله ییجی وسئیرائدیجیلر سایی و یوزلر، مینلر و میلیونلار دؤنه اوخونوب، دینله نیب و گؤرونوب و یئنی دن باشا دوشولوب، یئنی آچیلاردان یوزوملانیب یازیلاسیدیر متن. متن بو گونکو آنلامدا بیر پازل دیر منجه. دوزومو و دوزه نی بیتمه ین بیر پازل.
داغداغان کیتابی و پان تورکیستلرین تحریفلری
داغداغان کیتابینین مولفی (عباد ممیزاده) ایله اردبیلده نشر اولان خانوادگی نشریه (سارای)ین مصاحبهسی...
[داغداغان کیتابینین ایکی یئرده (یاشماق و سارای) درگیلری طرفیندن نشر اولماسی اوچون خانیملار میهن کریمی (ویراستار نشریه) و مژگان صیامی (میر مسئول) بو مصاحبهنی آلمیشلار.
دانیشیق اوچ سوالدان عبارتدیر. بیری مولفین اثرلرینین تانیتدیرماسی، بیری ادبیاتدا نهیین یئری بوشدور و او بیریسی ایسه پارادوکسیال حادثه کیمی بیر کیتابین ایکی یئردن، بیر سارای و بیر باشقا شخصلرین طرفیندن اوغرولوقجا نشر ائدیلمهسینین ایضاحیدیر...]
س. لطفا اثرلریز حاقیندا دانیشین؟
*محققان زبان فارسی در جمهوری آذربایجان- انتشارات بنیاد افشار با کمک و مساعدت وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران
نگاهی به مطبوعات آذربایجان (شرقی – غربی) (فارس دیلینده چیخان نشریهلر)
ددهقورقوددا اسلام ائدیاسی (کریل الفباسی ایله) انتشارات الهدی (باکی اوچون)*
*عمومی دیل و آذری دیلینین قراماتیکاسی (برای تدریس در دانشکده وزارت بهداشت) هلال احمر جمهوری اسلامی ایران در باکو
*آذربایجان دیلی سفرده (زبان جمهوری آذربایجان در سفر) با الفبای کریل و فارسی (سحر کانالینین ایشچیلری اوچون)
*حکایات موزالان،خودونون توتهگی، جوجو و نجی با نام داغداغان (قصههای طنز آمیز چاپ شده در نشریات اردبیل)
و رمان جیبی شامان ( در 60 صفحه . . . )
س. ادبیاتیمیزدا نهیین یئری بوشدور؟
ادبیاتیمیز اکثر حاللاردا فارس ادبیاتینین تقلیدی محصولو کیمی یازیلیر.
سیزین سوالین جوابی اولاراق من ایندیکی ادبیات وضعیتیندن خیلی راضییام. ادبیاتشوناسلیق سیستمی باخیمیندان ایراندا یاشایان فارس ادبیاتیندان بیر خیلی ایرهلی گئدیر.
س. بیر ایکی کلمه سارای مجلهسی حاقدا دانیشین؟
سارای ژورنالی سوبیئکتیو بحرانلارا رغما یؤنلدیگی استقامتی نظره آلساق تام امینلیکله دئیه بیلرم کی بو مجلهنین پارلاق گلهجهیی وار. منه وئریلن بو واختدان دا ژورنالین باش رئداکتورونا و شخصا سیزه (ویراستار میهن کریمی)یه درین تشکرمو بیلدیریرم.
س. سونونجو اثرینیز یعنی داغداغان سون سارای مجله سینین طرفیندن چاپ اولونوب. لاکین معلوم اولدوغو اوزره همین شاه اثر باشقا شخصلرین طرفیندن ده اوغورلوقجا چاپ اولموشدور. بو پارادوکسیال بیر حادثه اولدوغو اوچون سیزین ده فیکرینیزی بیلمک ایستیردیک؟
من هر شئیدن اول سارای نشریهسینه و اونون شخصا مسئول مدیرینه اؤز تشکرومو بیلدیریرم. کی منی بو چاغیرتیردی...
عادتا هر بیر اثرین چاپ اولماسی اونون مولفینی سئویندیریر. لاکین گؤرونور کی داغداغانین طالعی اونون نشری کیمی پارادوکسیال خاراکتر داشییر. چونکی اؤزونو آذربایجان یاشماغی آلتیندا داشییان «سعید موغانلی» مولفین اؤز گؤزونون قاباغیندا اثرین اوغورلاییب و تحریف ائدیر. (اونون دئدیگینه گورا بونلارین هامیسی سهو اوزوندن باش وئرمیشدیر. لاکین بیلمهلییک کی بونون نتیجهده هئچ تاثیری یوخدور) بو تحریفلر و یا خود سهولرین بعضیلرینه اشاره ائتسک یاخشی اولاردی. تحریفلر کتابین لاپ ائله تیتول صحفهسیندن باشلایاراق سونونا کیمی دوام ائدیر.
1. پوبلیسیتیک 2. ائدیت و حاضیرلایان: سعید موغانلی 3. یایینلایان: یاشماق درگیسی 4. بیرینجی چاپ اردبیل 1386 5. پوبلیسیستسک یازیلار 6. حیکایهلر 7. اوزئییر حاجی بَیلی 8. خستهلنسه و س...
بویوک تحریفلری کتابا روا گؤرن سعید موغانلینین هر بیر تشبوثده اونون تفکر و سواد بازاسینی آیدین گؤرمک اولار. مثال اوچون حاجی بهیوف آدینی تحریف ائدیب اوزئییر حاجی بَیلی شکلینده یازان دوستوموز بیر طرفدن سواد سویهسینی نمایش ائتدیریر. او بیری طرفدن «کور میلتچیلیک»ه آلداندیغینی گؤستهریر.
ماراقلیدیرکی آدلارین ترجمه ائدیلمهسی تکجه پان تورکچو «سعید» جنابلارینا مخصوص دگیلدیر. اوندان قاباق هم تبریز شوونیستلری و هم عثمانلی پان تورکیستلر همین ایشی گؤرموشلر.
مرحوم بابا صفری اردبیل در گذرگاه تاریخ کتابیندا یازیر: «ماهیرود یا بالیخلو» و یا تبریزده «علی سیاه» آدینی آلقیر ائتمیشلر.و قزئتلرین بیری یئتمیشینجی ایللرده «حیدر علییف» عوضینه حیدر علیزاده و حیدر علیاوغلو یازمیش.
بونلارین هامیسینی شوونیزمین تظاهورو کیمی قیمتلندیرمک اولار. تورکیه فاشیزملری «کتاب ددهقورقود»ون آدینی «بابا قورقود» کیمی قید ائتمیشلر.
داغداغان کتابینین هم تیتول صفحهسینده و هم ده اوندان سونراکی صفحهده «پوبلیسیستیک» سؤزونون هر ایکیسی غلط یازیلمیشدیر. هله دئیک کی بو خارجی کلمهدیر. آما بو تحریف فقط پوبلیسیستیک سؤزو ایله بیتمیر. «یاییملاماق» عوضینه هم بو کتابدا و هم بوتون یاشماق کتابلاریندا «یایینلایان» یازیلمیشدیر. اوخوجولارین دقتینه چااتدیرمالییام کی، یاییملاماق «توزیع» و یایینلاماق ایسه «تحریف» ائلهمک دئمکدیر. چاپ و نشر دونیاسینین شاه اثری اولان بو کتابدا «حئکایه» سؤزونون یازیلیشی اؤزو ده بیر حئکایتدیر. بو سؤز عرب الفباسیندا «حیکایه» و لاتین الفباسیندا (لاتین شناسنامهسینده) «حئکایه» شکلینده گئتمیشدیر.
آیری بیر یئرده «خستهلندیمی» کلمهسی تحریف ائدیلیب «خستهلنسه» یازیلمیش.
اگر معنا باخیمیندان بو سؤز فرقلی اولماسایدی (اورتوگرافی اویون بازلیق!!! ) سلیقه حسابینا قویاردیق. افسوس کس اونلار آیری و فرقلی سؤزلردیلر. خستهلندیمی تعبیر و خستهلنسه شرطی خاراکتر داشییر. !
ایندی گلین بو سوالا جواب وئرک : گؤرهسن بو بؤیوک تحریفلر ائدن آدم رئداکتورلوق ائده بیلر. جواب معلومدور. البته هئچ بیر عقللی و نورمال آدام بو منحرف ایشی گؤرمز . الینه گلنه گئدر..!
بس گؤرهسن سعید موغانلی! جنابلاری نییه بو ایشی گؤرور.؟: «ائدیت و حاضیرلایان: سعید موغانلی»
گؤرهسن بیز (داغداغان مولفی) [عباد ممیزاده. ع.م. آغداشلی] بو قدر انحطاطا اوغرامیشیق، یوخسا سعید موغانلی اؤزونو رئداکتورلارا قاتماغا جان آتیر؟؟!
ندنسه نظامی گنجوینین بیر بیت گؤزل شعری یادیما دوشور:
بو قارین اوتاران دوزسوز شاعیرلر
سایهمده دنیانی باسیب یئدیلر
کتابهای برگزیدهی حوزهی فرهنگ و هنر آذربایجان
با یاد ادیب معروف "هلال ناصری"
برگزیدگان جشنوارهی پنج سالانهی کتابهای برگزیدهی حوزهی فرهنگ و هنر آذربایجانی معرفی شدند
همشهری آنلاین :
جشنواره و جایزهی ادبی "کیتابلار کیتابی"، که به کتابها و آثار برگزیدهی حوزهی فرهنگ و ادبیات آذربایجانی در پنج سال اخیر (82 تا 1387) اختصاص داشت، با معرفی برگزیدگان در رشتههای گوناگون خاتمه یافت.
به گزارش خبرنگار ما، در این جایزهی ادبی که به همت گروههایی از اندیشمندان، نویسندگان، شاعران و علاقهمندان فرهنگ و ادبیات آذربایجانی و نیز چندین نشریهی دانشجویی(یاشماق، گونش و بیرلیک) و مؤسسهی انتشاراتی از چند ماه پیش آغاز شده بود، علاقهمندان از طریق سایت جشنواره و نیز با مراجعهی حضوری برگزارکنندگان به برخی از استادان و صاحبنظران، آثار برتر خود را در رشتههای گوناگون انتخاب کردند.
برگزیدگان رتبههای اول تا سوم این جشنواره که یادوارهی ادیب، کتابشناس، مصحح و ناشر معروف آذربایجانی "مرحوم هلال ناصری" نامگذاری شده بود، به این شرح معرفی شدهاند:
شعر: الیمده اللی بارماق (نیگار خیاوی)، گؤزلرین دوغوم گونوم (محمدرضا لوایی)، اؤلوم اؤپوشوندن یانمیش للکلر (کیان خیاو).
داستان: لاپ او اوزاقلاردا (رضا کاظمی)، قارا دوواق (مرتضی مجدفر)،مردی که گورش گم شد (حافظ خیاوی)
رمان: قارا چوخا (ناصر منظوری)، آرباتان (محمدرضا لوایی)، دو قدم این ور خط (احمد پوری)
تاریخ: ترکان و بررسی تاریخ زبان و هویت آنها در ایران (حسن راشدی)، سیری در تاریخ آذربایجان (صمد سردارینیا)، فجایع جیلولوق (توحید ملکزاده)
پژوهش: اصلی و کرم، بایاتی (میرعلی سیدسلامت)، تاریخ ادبیات آذربایجان (محمدرضا کریمی)، عاشیقلار دونیاسی (جواد دربندی)
ادبات کلاسیک (تصحیح و آمادهسازی): دیوان نسیمی (حسین محمدزاده صدیق)، دیوان ختایی (رسول اسماعیلزاده)، دیوان معجز شبستری (حسین میشوولو)
اندیشه: کثرت قومی و هویت ملی ایرانیان (ضیا صدر)، علل و شاخصههای تغییر زبان ترکهای تهران (عباس داورنیا)، بحران هویت (حسن راشدی)
مطالعات زنان: زن در فرهنگ اذربایجان (م.کریمی)
ادبیات عاشیقی: عاشیق شعر مجموعهلری؛عاشیق علسگر، قشم، شمشیر (عبادی قاراخانلی)، آلدی گؤرک نه دئدی (علی احمدی)، عاشیق دئییر (جواد دربندی)
ترجمه: ساواش (رضا حسینی)، هایکولار (راسیم قاراجا)، بَیَل عزالیلری (نیگار خیاوی)
برگردان (تغییر الفبا): گؤی اوزو داش ساخلاماز (رامیز روشن)زهرا قیطرانی، آذربایجان حئکایهلری (محمد صبحدل)، قایتار آنا بورجونو(علی کریم)شهرام گلکار
طنز: رنگارنگ (مراغالی کریمی)، سؤز بازاری (نورالهی)، جیغان- ویغان (یالقیز)
ادبیات کودک و نوجوان: هیچ اثری در این بخش، شایستگی لازم برای برگزیده شدن را پیدا نکرد.
موسیقی: آذربایجان ماهنیلاری (حسن دمیرچی)، ایواندا تار چالیرام (رضا حسینی)، باغلاما پنجرهنی(قدرت حسینپور)
واژهنامه(فرهنگ لغت): آذربایجان دیلینین ایضاحلی لوغتی (بهزاد بهزادی)، دیل دنیز (اسماعیل هادی)، فرهنگ لغات انگلیسی- استانبولی- فارسی (قدیر گلکاریان)
دین: ترجمهی قرآن کریم به ترکی (ضیا بنیاداوف)، ترجمهی قرآن کریم به ترکی (رسول اسماعیلزاده)
طراحی و گرافیک: طرح جلد نمایشنامهی "قوردلار" اثر غلامحسین ساعدی (مهیار علیزاده- آیخان)، طرح جلد کتاب شعر "دورد شاعیر، قیرخ دوعا" (آتابای تیکان تپهلی)، طرح جلدکتاب شعر "جاماکا" اثر رسول یونان (ساعد مشکی)
صفحهآرایی: گؤی اوزو داش ساخلاماز (رتبهی اول)، مجموعه شعر "گون آیدین نیفرت" (رتبهی دوم)، نمایشنامهی "قوردلار" (رتبهی سوم)
نشریهی دانشجویی: یاشماق، بیرلیک، گونش
ناشران برگزیده: اندیشهی نو، یاشماق، اختر
بدترین کتاب: در این بخش، علی رغم اینکه آثار متعددی شناسایی و معرفی شده بودند، کمیتهی برگزارکنندهی جشنواره، برای تقویت کتاب و کتابخوانی در حوزهی فرهنگ و ادبیات آذربایجانی اثری را معرفی نکرد.
همچنین کمیتهی برگزارکننده،آثار زیر را که با فاصلهی اندکی از برگزیدهگان، حائز رتبه شده بودند، معرفی میکند:
شعر: بیر سالخیم دان یئری (اسماعیل اولکر)، بالتالاردان لئیلکلره(آتیلا کیشیزاده)، تانری داریخیر (سعید موغانلی)
رمان: آواوا (ناصر منظوری)، اشک سبلان (ابراهیم دارابی) گوموشو پئنجک (هاشم ترلان)،
تاریخ: تورکلرین اسکی تاریخی (محمدتقی زهتابی)
ادبیات کودک و نوجوان: بو دا بالیغین پولو (ابراهیم زاهدی مطلق/ترجمه:محمد سیمزاری)، بؤرکلو آغا و بؤرکسوز آغا (سیلور استاین)، اولدوز (رامین جهانگیرزاده)، یاغیش (محمد عابدینپور)
پژوهش: قارا مجموعه (حسین محمدزاده صدیق)، قیل قمیش (فرهود مشروطهچی)، کوههای آذربایجان (صمد چایلی)
واژهنامه: محمد دوغان- شاهمرسی
یانان یاشیل
حبیب ساهرین سئچیلمیش شعر مجموعه سی
درله ین: رسول یونان

آذربایجان سربست شعرینین آتاسی ساییلان حبیب ساهرین شئچیلمیش شعر توپلوسو رسول یونان جنابلارینین امه گی ایله افکار انتشاراتی طرفیندن یایینلاندی.
کیتابین چاپی هر جهتدن تقدیره لاییقدیر. چوخ پروفسیونال و لاییقلی چاپ کیفیتی و هابئله شعرلرین سئچیمی و صاف چوروک اولماسی دا ماراق دوغوراندیر. بو گونه کیمی اوستاد حبیب ساهردن بئله تر-تمیز اثر بوراخیلمامیشدی. کیتابدا آذربایجان تورکجه سینین املا قایدالاری ایسه بوتونلوکله وارلیق اورتوگرافی اساسیندا گئتمه سی دیلیمیزین واحید بیر املا و اورتوگرافی اساسینا چاتماسیندان خبر وئره بیلر.

یاشماقلی CDلر
۱- چاغداش آذربایجان لیریک (عاشقانه) شعرینین آتاسی ساییلان نصرت کسمنلی نین شعرلری اوز سسیله یایینلادی. دیسکده بیر ساعات یاریم شعر ائشیدیب سئویشه بیلرسینیز شعرله البته ! فیکریزی یاهالتمایین باشقا شئی لرله ........ استغفرالله...
۲- هابئله قوجا تبریزین ان پروفسیونال اوخویانی و اوستاد لوطفویار شاگیردلییینین فخرلی آدی اوستونده اولان مسعود امیرسپهرین تبریز کنسرتی ایکی CD ده یایینلاندی.
۳- گونش درگیسینی علاوه سی اولان مختلف پروقراملار (بایلون-دیلمانج-لاتین کوچور- و عرب کوچور- و ...) درگی ایله بیرگه یایینلانمیشلار. و هابئله یاشماق درگیسینین علاوه سی کیمی هارای سولدوزلونون رقص فیلملری ده آدی گئدن درگی ایله بیرگه یایینلانمیشدیر.





