درباره داستانهای دده قورقوت

اوستاد فرزانه

(یاشماغا تابشیریلمیش ال یازما آرشیولریندن)

داستانهای دده قورقوت، که در جهان فرهنگ و ادب مردم ترک- زبان به عنوان یکی از آثار زیبا و جاودانی زبان ترکی و شاید زیباترین آنها شناخته شده است، در شمار وثائق فولکلوریک بی همتائی است که قرن ها پیش از این کسوت کتابت پوشیده و بمانند گوهر نایابی به عصر ما انتقال یافته است.

متن، دوزومو بیتمه_­ین بیرپازل­دیر

"اُحِبُ دئدیم ایت قاپدی منی". . .

شعرینین ائلَشتیرَل اوخونوشو

جعفر بزرگ امین (یارین)- تبریز2009

بو گون مدرن هرمنوتیک باخیمیندان شعر،  اؤیکو،  رومان،  بیر قطعه موسیقی،  نوماییش،  فیلم،  نقاشی و. . .  بیر متن ­دیرلر.  متن سونسوز بیر دونیادیر،  یاشامدیر: زامانسیز،  مکانسیز،  چئوره سیز و سینیرسیز.  یوزلر،  مینلر و میلیونلار اوخوجو،  دینله­ ییجی وسئیرائدیجیلر سایی و یوزلر، مینلر و میلیونلار دؤنه اوخونوب، دینله ­نیب و گؤرونوب و یئنی ­دن باشا دوشولوب، یئنی آچیلاردان یوزوملانیب یازیلاسیدیر متن. متن بو گونکو آنلامدا بیر پازل ­دیر منجه. دوزومو و دوزه­ نی بیتمه­ ین بیر پازل.

 داغداغان کیتابی و پان تورکیستلرین تحریفلری

داغداغان کیتابینین مولفی  (عباد ممی­زاده) ایله اردبیلده نشر اولان خانوادگی نشریه (سارای)ین مصاحبه­سی...

[داغداغان کیتابینین ایکی یئرده (یاشماق و سارای) درگی­لری طرفیندن نشر  اولماسی اوچون خانیملار میهن کریمی (ویراستار نشریه) و مژگان صیامی (میر مسئول) بو مصاحبه­نی آلمیشلار.

دانیشیق اوچ سوالدان عبارتدیر. بیری مولفین اثرلرینین تانیتدیرماسی، بیری ادبیاتدا نه­یین یئری بوشدور و او بیریسی ایسه پارادوکسیال حادثه کیمی بیر کیتابین ایکی یئردن، بیر سارای  و بیر باشقا شخصلرین طرفیندن اوغرولوقجا  نشر ائدیلمه­سینین ایضاحی­دیر...]

س. لطفا اثرلریز حاقیندا دانیشین؟

*محققان زبان فارسی در جمهوری آذربایجان- انتشارات بنیاد افشار با کمک و مساعدت وزارت امور خارجه­ جمهوری اسلامی ایران

نگاهی به مطبوعات آذربایجان (شرقی – غربی) (فارس دیلینده چیخان نشریه­لر)

دده­قورقوددا اسلام ائدیاسی  (کریل الفباسی ایله) انتشارات الهدی (باکی اوچون)*

*عمومی دیل و آذری دیلینین قراماتیکاسی (برای تدریس در دانشکده وزارت بهداشت) هلال احمر جمهوری اسلامی ایران در باکو

*آذربایجان دیلی سفرده (زبان جمهوری آذربایجان در سفر) با الفبای کریل و فارسی (سحر کانالینین ایشچی­لری اوچون)

*حکایات موزالان،خودونون توته­گی، جوجو و نجی  با نام  داغداغان (قصه­های طنز آمیز چاپ شده در نشریات اردبیل)

و  رمان جیبی شامان ( در 60 صفحه . . . )

س. ادبیاتیمیزدا نه­یین یئری بوشدور؟

ادبیاتیمیز اکثر حاللاردا فارس ادبیاتینین تقلیدی محصولو کیمی یازیلیر.

سیزین سوالین جوابی اولاراق من ایندیکی ادبیات وضعیتیندن خیلی راضی­یام.  ادبیاتشوناسلیق سیستمی باخیمیندان ایراندا یاشایان فارس ادبیاتیندان بیر خیلی ایره­لی گئدیر.

س. بیر ایکی کلمه سارای مجله­سی حاقدا دانیشین؟

سارای ژورنالی سوبیئکتیو بحرانلارا رغما یؤنلدیگی استقامتی نظره آلساق تام امینلیکله دئیه بیلرم کی بو مجله­نین پارلاق گله­جه­یی وار. منه وئریلن بو واختدان دا ژورنالین باش رئداکتورونا و شخصا سیزه (ویراستار میهن کریمی)یه درین تشکرمو بیلدیریرم.

س. سونونجو اثرینیز یعنی داغداغان سون سارای مجله سینین طرفیندن چاپ اولونوب. لاکین معلوم اولدوغو اوزره همین شاه اثر باشقا شخصلرین طرفیندن ده اوغورلوقجا  چاپ اولموشدور. بو پارادوکسیال بیر حادثه اولدوغو اوچون سیزین ده فیکرینیزی بیلمک ایستیردیک؟ 

من هر شئیدن اول سارای نشریه­سینه و اونون شخصا مسئول مدیرینه اؤز تشکرومو بیلدیریرم. کی منی بو چاغیرتیردی...

عادتا هر بیر اثرین چاپ اولماسی اونون مولفینی سئویندیریر. لاکین گؤرونور کی داغداغانین طالعی اونون نشری کیمی پارادوکسیال خاراکتر داشییر. چونکی اؤزونو آذربایجان یاشماغی آلتیندا داشییان «سعید موغانلی» مولفین اؤز گؤزونون قاباغیندا اثرین اوغورلاییب و تحریف ائدیر.  (اونون دئدیگینه گورا بونلارین هامیسی سهو اوزوندن باش وئرمیشدیر. لاکین بیلمه­لییک کی بونون نتیجه­ده هئچ تاثیری یوخدور) بو تحریفلر و یا خود سهولرین بعضی­لرینه اشاره ائتسک یاخشی اولاردی. تحریفلر کتابین لاپ ائله تیتول صحفه­سیندن باشلایاراق سونونا کیمی دوام ائدیر.

1. پوبلیسیتیک 2. ائدیت و حاضیرلایان: سعید موغانلی 3. یایینلایان: یاشماق درگیسی 4. بیرینجی چاپ اردبیل  1386 5. پوبلیسیستسک یازیلار 6. حیکایه­لر 7. اوزئییر حاجی بَیلی 8. خسته­لنسه و س...

بویوک تحریفلری کتابا روا گؤرن سعید موغانلی­نین هر بیر تشبوثده اونون تفکر و سواد بازاسینی آیدین گؤرمک اولار. مثال اوچون حاجی به­یوف آدینی تحریف ائدیب اوزئییر حاجی بَیلی شکلینده یازان دوستوموز بیر طرفدن سواد سویه­سینی نمایش ائتدیریر. او بیری  طرفدن «کور میلتچی­لیک»ه آلداندیغینی گؤسته­ریر.

ماراقلی­دیرکی آدلارین ترجمه ائدیلمه­سی تکجه پان تورکچو «سعید» جنابلارینا مخصوص دگیلدیر. اوندان قاباق هم تبریز شوونیستلری و هم عثمانلی پان تورکیستلر همین ایشی گؤرموشلر.

مرحوم بابا صفری اردبیل در گذرگاه تاریخ کتابیندا یازیر: «ماهیرود یا بالیخلو» و یا تبریزده «علی سیاه» آدینی آلقیر ائتمیشلر.و قزئتلرین بیری یئتمیشینجی ایللرده «حیدر علی­یف» عوضینه حیدر علی­زاده و حیدر علی­اوغلو یازمیش.

بونلارین هامیسینی شوونیزمین تظاهورو کیمی قیمتلندیرمک اولار. تورکیه فاشیزملری «کتاب دده­قورقود»ون آدینی «بابا قورقود» کیمی قید ائتمیشلر.

داغداغان کتابینین هم تیتول صفحه­سینده و هم ده اوندان سونراکی صفحه­ده «پوبلیسیستیک» سؤزونون هر ایکیسی غلط یازیلمیشدیر. هله دئیک کی بو خارجی کلمه­دیر. آما بو تحریف فقط پوبلیسیستیک سؤزو ایله بیتمیر. «یاییملاماق» عوضینه هم بو کتابدا و هم بوتون یاشماق کتابلاریندا «یایینلایان» یازیلمیشدیر. اوخوجولارین دقتینه چااتدیرمالییام کی، یاییملاماق «توزیع» و یایینلاماق ایسه «تحریف» ائله­مک دئمکدیر. چاپ و نشر دونیاسی­نین شاه اثری اولان بو کتابدا «حئکایه» سؤزونون یازیلیشی اؤزو ده بیر حئکایتدیر. بو سؤز عرب الفباسیندا «حیکایه» و لاتین الفباسیندا (لاتین شناسنامه­سینده)  «حئکایه» شکلینده گئتمیشدیر.

آیری بیر یئرده «خسته­لندیمی» کلمه­سی تحریف ائدیلیب «خسته­لنسه» یازیلمیش.

اگر معنا باخیمیندان بو سؤز  فرقلی اولماسایدی (اورتوگرافی اویون بازلیق!!! ) سلیقه حسابینا قویاردیق. افسوس کس اونلار آیری و فرقلی سؤزلردیلر. خسته­لندیمی تعبیر و خسته­لنسه شرطی خاراکتر داشییر. !

ایندی گلین بو سوالا جواب وئرک : گؤره­سن بو بؤیوک تحریفلر ائدن آدم رئداکتورلوق ائده بیلر. جواب معلومدور. البته هئچ بیر عقللی و نورمال آدام بو منحرف  ایشی گؤرمز . الینه گلنه گئدر..!

بس گؤره­سن سعید موغانلی! جنابلاری نییه بو ایشی گؤرور.؟: «ائدیت و حاضیرلایان: سعید موغانلی»

گؤره­سن بیز (داغداغان مولفی) [عباد ممی­زاده. ع.م. آغداشلی] بو قدر انحطاطا اوغرامیشیق، یوخسا سعید موغانلی اؤزونو رئداکتورلارا قاتماغا جان آتیر؟؟!

ندنسه نظامی گنجوی­نین بیر بیت گؤزل شعری یادیما دوشور:

بو قارین اوتاران دوزسوز شاعیرلر

سایه­مده دنیانی باسیب یئدیلر

کتابهای برگزیده­ی حوزه­ی فرهنگ و هنر آذربایجان

 با یاد ادیب معروف "هلال ناصری"

برگزیدگان جشنواره­ی پنج سالانه­ی کتابهای برگزیده­ی حوزه­ی فرهنگ و هنر آذربایجانی معرفی شدند

همشهری آنلاین :

جشنواره و جایزه­ی ادبی "کیتابلار کیتابی"، که به کتابها و آثار برگزیده­ی حوزه­ی فرهنگ و ادبیات آذربایجانی در پنج سال اخیر (82 تا 1387) اختصاص داشت، با معرفی برگزیدگان در رشته­های گوناگون خاتمه یافت.

به گزارش خبرنگار ما، در این جایزه­ی ادبی که به همت گروه­هایی از اندیشمندان، نویسندگان، شاعران و علاقه­مندان فرهنگ و ادبیات آذربایجانی و نیز چندین نشریه­ی دانشجویی(یاشماق، گونش و بیرلیک) و مؤسسه­ی انتشاراتی از چند ماه پیش آغاز شده بود، علاقه­مندان از طریق سایت جشنواره و نیز با مراجعه­ی حضوری برگزارکنندگان به برخی از استادان و صاحب­نظران، آثار برتر خود را در رشته­های گوناگون انتخاب کردند.

برگزیدگان رتبه­های اول تا سوم این جشنواره که یادواره­ی ادیب، کتاب­شناس، مصحح و ناشر معروف آذربایجانی "مرحوم هلال ناصری" نامگذاری شده بود، به این شرح معرفی شده­اند:

شعر: الیمده اللی بارماق (نیگار خیاوی)، گؤزلرین دوغوم گونوم (محمدرضا لوایی)، اؤلوم اؤپوشوندن یانمیش للک­لر (کیان خیاو).

داستان: لاپ او اوزاق­لاردا (رضا کاظمی)، قارا دوواق (مرتضی مجدفر)،مردی که گورش گم شد (حافظ خیاوی)

رمان: قارا چوخا (ناصر منظوری)، آرباتان (محمدرضا لوایی)، دو قدم این ور خط (احمد پوری)

تاریخ: ترکان و بررسی تاریخ زبان و هویت آن­ها در ایران (حسن راشدی)، سیری در تاریخ آذربایجان (صمد سرداری­نیا)، فجایع جیلولوق (توحید ملک­زاده)

پژوهش: اصلی و کرم، بایاتی (میرعلی سیدسلامت)، تاریخ ادبیات آذربایجان (محمدرضا کریمی)، عاشیق­لار دونیاسی (جواد دربندی)

ادبات کلاسیک (تصحیح و آماده­سازی): دیوان نسیمی (حسین محمدزاده صدیق)، دیوان ختایی (رسول اسماعیل­زاده)، دیوان معجز شبستری (حسین میشوولو)

اندیشه: کثرت قومی و هویت ملی ایرانیان (ضیا صدر)، علل و شاخصه­های تغییر زبان ترک­های تهران (عباس داورنیا)، بحران هویت (حسن راشدی)

مطالعات زنان: زن در فرهنگ اذربایجان (م.کریمی)

ادبیات عاشیقی: عاشیق شعر مجموعه­لری؛عاشیق علسگر، قشم، شمشیر (عبادی قاراخانلی)، آلدی گؤرک نه دئدی (علی احمدی)، عاشیق دئییر (جواد دربندی)

ترجمه: ساواش (رضا حسینی)، هایکولار (راسیم قاراجا)، بَیَل عزالی­لری (نیگار خیاوی)

برگردان (تغییر الفبا): گؤی اوزو داش ساخلاماز (رامیز روشن)زهرا قیطرانی، آذربایجان حئکایه­لری (محمد صبحدل)، قایتار آنا بورجونو(علی کریم)شهرام گلکار

طنز: رنگارنگ (مراغالی کریمی)، سؤز بازاری (نورالهی)، جیغان- ویغان (یالقیز)

ادبیات کودک و نوجوان: هیچ اثری در این بخش، شایستگی لازم برای برگزیده شدن را پیدا نکرد.

موسیقی: آذربایجان ماهنیلاری (حسن دمیرچی)، ایواندا تار چالیرام (رضا حسینی)، باغلاما پنجره­نی(قدرت حسین­پور)

واژه­نامه(فرهنگ لغت): آذربایجان دیلینین ایضاحلی لوغتی (بهزاد بهزادی)، دیل دنیز (اسماعیل هادی)، فرهنگ لغات انگلیسی- استانبولی- فارسی (قدیر گلکاریان)

دین: ترجمه­ی قرآن کریم به ترکی (ضیا بنیاداوف)، ترجمه­ی قرآن کریم به ترکی (رسول اسماعیل­زاده)

طراحی و گرافیک: طرح جلد نمایشنامه­ی "قوردلار" اثر غلامحسین ساعدی (مهیار علیزاده- آیخان)، طرح جلد کتاب شعر "دورد شاعیر، قیرخ دوعا" (آتابای تیکان تپه­لی)، طرح جلدکتاب شعر "جاماکا" اثر رسول یونان (ساعد مشکی)

صفحه­آرایی: گؤی اوزو داش ساخلاماز (رتبه­ی اول)، مجموعه شعر "گون آیدین نیفرت"  (رتبه­ی دوم)، نمایشنامه­ی "قوردلار" (رتبه­ی سوم)

نشریه­ی دانشجویی: یاشماق، بیرلیک، گونش

ناشران برگزیده: اندیشه­ی نو، یاشماق، اختر

بدترین کتاب: در این بخش، علی رغم اینکه آثار متعددی شناسایی و معرفی شده بودند، کمیته­ی برگزارکننده­ی جشنواره، برای تقویت کتاب  و کتاب­خوانی در حوزه­ی فرهنگ و ادبیات آذربایجانی اثری را معرفی نکرد.

هم­چنین کمیته­ی برگزارکننده،آثار زیر را که با فاصله­ی اندکی از برگزیده­گان، حائز رتبه  شده بودند، معرفی میکند:

شعر: بیر سالخیم دان یئری (اسماعیل اولکر)، بالتالاردان لئیلک­لره(آتیلا کیشی­زاده)، تانری داریخیر (سعید موغانلی)

رمان: آواوا (ناصر منظوری)، اشک سبلان (ابراهیم دارابی) گوموشو پئنجک (هاشم ترلان)،

تاریخ: تورک­لرین اسکی تاریخی (محمدتقی زهتابی)

ادبیات کودک و نوجوان: بو دا بالیغین پولو (ابراهیم زاهدی مطلق/ترجمه:محمد سیمزاری)، بؤرکلو آغا و بؤرکسوز آغا (سیلور استاین)، اولدوز (رامین جهانگیرزاده)، یاغیش (محمد عابدین­پور)

پژوهش: قارا مجموعه (حسین محمدزاده صدیق)، قیل قمیش (فرهود مشروطه­چی)، کوه­های آذربایجان (صمد چایلی)

واژه­نامه: محمد دوغان- شاهمرسی

یانان یاشیل

حبیب ساهرین سئچیلمیش شعر مجموعه سی

درله ین: رسول یونان

آذربایجان سربست شعرینین آتاسی ساییلان حبیب ساهرین شئچیلمیش شعر توپلوسو رسول یونان جنابلارینین امه گی ایله افکار انتشاراتی طرفیندن یایینلاندی.

کیتابین چاپی هر جهتدن تقدیره لاییقدیر. چوخ پروفسیونال و لاییقلی چاپ کیفیتی و هابئله شعرلرین سئچیمی و صاف چوروک اولماسی دا ماراق دوغوراندیر. بو گونه کیمی اوستاد حبیب ساهردن بئله تر-تمیز اثر بوراخیلمامیشدی. کیتابدا آذربایجان تورکجه سینین املا قایدالاری ایسه بوتونلوکله وارلیق اورتوگرافی اساسیندا گئتمه سی دیلیمیزین واحید بیر املا و اورتوگرافی اساسینا چاتماسیندان خبر وئره بیلر. 

یاشماقلی CDلر

۱- چاغداش آذربایجان لیریک (عاشقانه) شعرینین آتاسی ساییلان نصرت کسمنلی نین شعرلری اوز سسیله  یایینلادی. دیسکده بیر ساعات یاریم شعر ائشیدیب سئویشه بیلرسینیز شعرله البته !  فیکریزی یاهالتمایین باشقا شئی لرله ........       استغفرالله...

۲- هابئله قوجا تبریزین ان پروفسیونال اوخویانی و اوستاد لوطفویار شاگیردلییینین   فخرلی آدی اوستونده اولان مسعود امیرسپهرین تبریز کنسرتی ایکی CD ده یایینلاندی.

۳-  گونش درگیسینی علاوه سی اولان مختلف پروقراملار  (بایلون-دیلمانج-لاتین کوچور- و عرب کوچور- و ...) درگی ایله بیرگه یایینلانمیشلار. و هابئله یاشماق درگیسینین علاوه سی کیمی هارای سولدوزلونون رقص فیلملری ده آدی گئدن درگی ایله بیرگه یایینلانمیشدیر.